ŚWIATOWY DZIEŃ FAS
Światowy Dzień FAS (Alkoholowy Zespół Płodowy) obchodzony jest 9 września i rozpoczyna się punktualnie o godzinie 9:09. Powtarzające się dziewiątki w dacie i godzinie mają symboliczną wymowę: 9 miesięcy ciąży bez alkoholu.
Celem kampanii jest zwrócenia uwagi na problemy osób chorych na Alkoholowy Zespół Płodowy, a także uświadomienie przyszłym matkom jakie skutki ma picie alkoholu w czasie ciąży na rozwój płodu, a w przyszłości – na możliwy, nieprawidłowy rozwój dziecka. Kampania ma również uczulić całe społeczeństwo na problem FAS #ciazabezalkoholu.
Z ideą ustanowienia Światowego Dnia Alkoholowego Zespołu Płodowego wystąpiło w roku 1999 troje rodziców, których adoptowane dzieci cierpiały na niepełnosprawność spowodowaną piciem alkoholu przez matki w trakcie ciąży. Idea ta szybko uzyskała społeczne poparcie. W Polsce po raz pierwszy Światowy Dzień FAS obchodzony był w 2004 roku. Obecnie obchodzony jest już w większości krajów znajdujących się na globie.
FAS jest zespołem umysłowych i fizycznych zaburzeń spowodowanych działaniem alkoholu na płód w okresie prenatalnym. Może on wywoływać opóźnienia umysłowe, wiele dysfunkcji mózgu oraz anomalie rozwojowe. Spożywany alkohol przez kobietę w ciąży bardzo łatwo przenika do krwioobiegu dziecka. Alkohol powoduje przede wszystkim obumieranie komórek nerwowych. Dziecko, którego matka w czasie ciąży spożywała alkohol, narażone jest na niski poziom IQ, na zaburzenia uwagi, a także liczne zaburzenia fizyczne i neurologiczne. Wiele dzieci doświadcza również poważnych zaburzeń zachowania oraz ma problem z funkcjonowaniem w społeczeństwie.
Co to jest FASD?
Spektrum Płodowych Zaburzeń Alkoholowych (FASD) jest nieuleczalnym, niegenetycznym zespołem chorobowym mogącym wystąpić u dzieci, których matki piły alkohol w czasie ciąży.
FASD charakteryzują:
- uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego
- zaburzenia neurologiczne
- opóźnienie rozwoju fizycznego i psychicznego
- zaburzenia zachowania
- niedorozwój umysłowy
- nadpobudliwość psychoruchowa
- wady rozwojowe (m.in.: serca i stawów).
Skutkiem tych nieprawidłowości mogą być u dziecka trudności z:
- uczeniem się
- koncentracją uwagi
- pamięcią i zdolnością do rozwiązywania problemów
- koordynacją ruchową
- zaburzeniami mowy
- relacjami z ludźmi
- przestrzeganiem norm społecznych.
Deficyty związane ze Spektrum Płodowych Zaburzeń Alkoholowych (FASD) mają wpływ na rozwój intelektualny oraz społeczny także w okresie dorastania i po osiągnięciu dorosłości.
Najcięższą formę uszkodzeń wywołanych prenatalną ekspozycją na alkohol stanowi Płodowy Zespół Alkoholowy (FAS), w którym oprócz uszkodzeń ośrodkowego układu nerwowego, jak opisane powyżej, wstępują również:
- prenatalne i postnatalne zaburzenia wzrostu (masa + długość ciała)
- dysmorfie twarzy (charakterystyczne cechy budowy twarzy: wąskie szpary powiekowe, brak rynienki podnosowej, brak górnej czerwieni wargowej).
Ponadto, do często występujących cech fizykalnych należą:
- małogłowie (mikrocefalia)
- spłaszczona środkowa część twarzy
- krótki, zadarty nos
- mała żuchwa
- niesymetrycznie osadzone uszy
- zmarszczka nakątna (w kąciku oka).
Powyższe cechy nie zawsze muszą świadczyć o uszkodzeniach wywołanych ekspozycją płodu na działanie alkoholu. Oceny tego, czy występowanie danej cechy jest związane z płodową ekspozycją na alkohol może dokonać tylko lekarz!
Pamiętaj, że zaburzeniom związanym z FASD można w 100% zapobiec poprzez abstynencję w ciąży!
Uszkodzenia mózgu
Alkohol w życiu płodowym dziecka, może doprowadzić do nieodwracalnych zmian strukturalnych i funkcjonalnych mózgu. Pewne obszary mózgu są szczególnie wrażliwe na działanie alkoholu i ulegają największym uszkodzeniom pod jego wpływem.
Wśród nich wymienić należy:
Jądra podstawne odpowiedzialne są za motorykę, procesy poznawcze w tym za zdolności przyswajania wiedzy i funkcje wykonawcze (zdolność przełączania się z zadania na zadanie, hamowania niestosownych zachowań, pamięć przestrzenną).
Ciało modzelowate przekazuje informacje między prawą i lewą półkulą, stanowi rolę „łącznika” między półkulami. Zaburzenia funkcjonowania ciała modzelowatego wiążą się z:
- deficytami uwagi
- problemami z koncentracją
- problemami z funkcjonowaniem intelektualnym
- problemami z pisaniem i czytaniem
- problemami z pamięcią werbalną
- problemami z funkcjami wykonawczymi
- problemami z funkcjonowaniem psychospołecznym.
Móżdżek odpowiada zarówno za funkcje motoryczne – rozwój dużej motoryki (na przykład: skakanie, chodzenie) i równowagę, jak również uczestniczy w procesach poznawczych. Zaburzenia funkcjonowania móżdżku przekładają się na problemy w nauce (przyswajania wiedzy), jak również zaburzenia równowagi i koordynacji.
Hipokamp bierze udział w procesach uczenia się i pamięci, i jest strukturą szczególnie wrażliwą na działanie alkoholu. Jego uszkodzenia decydują o kompleksowych problemach w przyswajaniu wiedzy.
Pod wpływem działania alkoholu może dojść do zmian w płatach czołowych, co wiąże się z:
- problemami w uczeniu się
- deficytami w zakresie funkcji wykonawczych (zdolność przełączania się z zadania na zadanie, hamowania niestosownych zachowań, pamięci przestrzennej)
- trudnościami w funkcjonowaniu społecznym (zaburzony osąd i kontrola impulsów)
- zaburzeń językowych i emocjonalnych.
W ciąży nie ma bezpiecznej dawki alkoholu, o której można z całą pewnością powiedzieć, że nie wpłynie niekorzystnie na rozwój dziecka w okresie prenatalnym.
Więcej na stronach Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom:
=====
Źródło: Materiał tekstowy i zdjęcia Urzędu
Informacja powstała zgodnie z ustawą z dnia 11 sierpnia 2021 r. o ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego.
