25 listopada obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Eliminacji Przemocy wobec Kobiet, ustanowiony przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w 1999 roku. Ten ważny dzień ma na celu zwrócenie uwagi na globalną skalę przemocy wobec kobiet oraz mobilizację społeczeństw, organizacji i rządów do wspólnych działań na rzecz jej eliminacji. Przemoc wobec kobiet – fizyczna, psychiczna, seksualna czy ekonomiczna – pozostaje poważnym problemem naruszającym podstawowe prawa człowieka na całym świecie. W tym artykule przyjrzymy się historii tego dnia, jego znaczeniu oraz inicjatywom podejmowanym w celu ochrony kobiet.
Geneza i historia Międzynarodowego Dnia Eliminacji Przemocy wobec Kobiet
Międzynarodowy Dzień Eliminacji Przemocy wobec Kobiet upamiętnia tragiczne wydarzenia z 25 listopada 1960 roku, kiedy to siostry Mirabal – Patria, Minerva i María Teresa – zostały brutalnie zamordowane w Dominikanie na rozkaz dyktatora Rafaela Trujillo. Znane jako „Las Mariposas” (Motyle), siostry Mirabal były aktywistkami walczącymi o prawa człowieka i demokrację. Ich śmierć stała się symbolem oporu wobec tyranii i przemocy.
W 1981 roku feministki z Ameryki Łacińskiej i Karaibów uznały tę datę za dzień walki z przemocą wobec kobiet. W 1999 roku Zgromadzenie Ogólne ONZ oficjalnie ustanowiło 25 listopada Międzynarodowym Dniem Eliminacji Przemocy wobec Kobiet, podkreślając konieczność globalnych działań w celu zwalczania tego problemu.
Skala problemu: przemoc wobec kobiet na świecie
Przemoc wobec kobiet jest jednym z najbardziej powszechnych naruszeń praw człowieka. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO):
- 1 na 3 kobiety na świecie doświadcza przemocy fizycznej i/lub seksualnej w ciągu swojego życia.
- Około 38% zabójstw kobiet na świecie jest dokonywanych przez partnerów intymnych.
Przemoc wobec kobiet prowadzi do poważnych konsekwencji zdrowotnych, psychicznych i społecznych, w tym urazów fizycznych, zaburzeń psychicznych, niepełnosprawności, a nawet śmierci.
Formy przemocy:
- Fizyczna: bicie, pobicia, napaści.
- Psychiczna: wyzwiska, zastraszanie, manipulacja.
- Seksualna: gwałt, molestowanie, wykorzystywanie seksualne.
- Ekonomiczna: kontrolowanie dostępu do środków finansowych, uzależnianie ekonomiczne.
- Strukturalna: systemowe nierówności i dyskryminacja.
Znaczenie Międzynarodowego Dnia Eliminacji Przemocy wobec Kobiet
Celem tego dnia jest:
- Uświadomienie społeczeństwu skali problemu: Przemoc wobec kobiet to nie jednostkowy problem, ale zjawisko o globalnym zasięgu wymagające systemowych rozwiązań.
- Mobilizacja do działania: Zachęcanie organizacji rządowych i pozarządowych, mediów oraz obywateli do podejmowania inicjatyw wspierających ofiary przemocy i edukujących społeczeństwo.
- Wsparcie ofiar: Tworzenie systemów pomocy, takich jak schroniska, linie wsparcia i programy terapeutyczne.
- Zmiana prawa i polityki: Promowanie skutecznej legislacji chroniącej kobiety przed przemocą i zapewniającej ściganie sprawców.
Globalne kampanie i działania
Jedną z kluczowych inicjatyw jest kampania „Orange the World”, organizowana przez UN Women. W ramach tej akcji budynki, pomniki i ulice na całym świecie są podświetlane na pomarańczowo – kolor symbolizujący nadzieję i przyszłość wolną od przemocy.
Kampania inauguruje 16 dni aktywizmu przeciw przemocy wobec kobiet, trwające od 25 listopada do 10 grudnia, czyli Międzynarodowego Dnia Praw Człowieka. W tym czasie organizowane są:
- Marsze i demonstracje.
- Warsztaty i konferencje edukacyjne.
- Akcje w mediach społecznościowych z użyciem hasztagów: #16Days, #OrangeTheWorld, #EndViolenceAgainstWomen.
Sytuacja w Polsce
W Polsce problem przemocy wobec kobiet jest również alarmujący. Według badań:
- Tysiące kobiet rocznie doświadcza różnych form przemocy domowej.
- Zabójstwa kobiet przez obecnych lub byłych partnerów stanowią znaczący odsetek wszystkich zabójstw kobiet.
- Przemoc seksualna, w tym gwałt, często pozostaje niezgłoszona z powodu wstydu, strachu lub braku zaufania do systemu prawnego.
Organizacje takie jak Centrum Praw Kobiet i Fundacja Feminoteka od lat działają na rzecz wsparcia ofiar przemocy, oferując schronienia, pomoc prawną, wsparcie psychologiczne oraz prowadząc kampanie społeczne. Wyzwania obejmują potrzebę zwiększenia świadomości społecznej, skuteczniejszego egzekwowania prawa i rozszerzenia dostępnych usług wsparcia.
Współczesne wyzwania
Pomimo postępów, przemoc wobec kobiet nadal wymaga intensywnych działań:
- Niedostateczne zgłaszanie przypadków: Wiele kobiet nie zgłasza przemocy z powodu strachu, wstydu lub braku wiary w skuteczność systemu.
- Nierówność płci: Strukturalne nierówności utrudniają kobietom dostęp do edukacji, pracy i ochrony prawnej.
- Wpływ pandemii COVID-19: Ograniczenia związane z pandemią przyczyniły się do wzrostu przypadków przemocy domowej, gdyż ofiary były zmuszone przebywać w izolacji z oprawcami.
Jak możesz pomóc?
Każdy może przyczynić się do eliminacji przemocy wobec kobiet poprzez:
- Edukację: Zwiększanie świadomości na temat przemocy wobec kobiet i jej konsekwencji.
- Reakcję: Niepozostawanie obojętnym wobec oznak przemocy; zgłaszanie podejrzanych sytuacji odpowiednim służbom.
- Wsparcie organizacji: Wspieranie finansowe lub wolontariackie organizacji pomagających ofiarom przemocy.
- Rozmowę: Otwarte dyskusje z bliskimi i w społecznościach na temat problemu przemocy.
- Promowanie równości: Wspieranie inicjatyw i polityk promujących równość płci i przeciwdziałających dyskryminacji.
Podsumowanie
Międzynarodowy Dzień Eliminacji Przemocy wobec Kobiet to nie tylko symboliczna data, ale wezwanie do działania. Przemoc wobec kobiet jest problemem społecznym, który wymaga solidarności, edukacji i zaangażowania na wszystkich poziomach. Dążenie do świata, w którym każda kobieta może żyć bezpiecznie i z godnością, jest wspólną odpowiedzialnością nas wszystkich.
Każde podjęte działanie – nawet najmniejsze – przybliża nas do celu, jakim jest eliminacja przemocy wobec kobiet i budowa bardziej sprawiedliwego społeczeństwa.
